تبلیغات
.
 

 

 

.


طرح درس ,کتاب ششم ،روش تدریس

 

لطفا به ادامه مطلب بروید


خلاصه دروس علوم چهارم دبستان همراه با سوال وجواب

بخش 3 - گیاهان، موجودات پر ارزش

گیاهان موجودات پر ارزشی هستند كه هم غذای خودشان را می سازند و هم منبع اصلی غذای جانوران و انسان می باشند. آدمیان نخستین، ریشه، برگ، میوه و دانه های خوراكی را جمع می كردند و می خورند. بعدها انسان می اندیشید كه می تواند گیاهان مفید را پرورش دهد. پس كار كشاوری یعنی پرورش دادن گیاهان مفید.
شخم زدن:
كشاورزان از هزاران سال پیش تاكنون زمین را برای كاشتن، شخم می زنند. در ابتدا این كار با دست انجام می شد. بعدها از گاو و اسب استفاده شد. امروزه تراكتور جای جانوران را گرفته است.
آب دادن:
به جهت وجود آب كم در ایران، كشاورزان برای صرفه جویی در مصرف آب، گیاهانی را می كارند كه با كمك آب باران و برف رشد كرده و محصول دهند و نیاز به آبیاری نداشته باشند. به این گونه كشاورزی دیم كاری می گویند؛ مانند كشت گندم.
از بین بردن علف های هرز:
علف های اضافی كه در لابه لای گیاهان كاشته شده می روید. علف های هرز گفته می شود. از بین بردن این علف ها كار زیادی می طلبد.
مبارزه با آفت ها:
بعضی از حشرات كه گیاه خوار هستند دسته جمعی به مزرعه ها حمله می كنند و قسمتی از محصول را می خورند. برای دفع حشرات مزاحم یا آفت ها، مواد حشره كش ساخته شده است. به دلیل اینكه مواد سمی هستند. دانشمندان از جانورانی مانند عنكبوت یا سوسك بهره می گیرند.

  محصولات گوناگون:

بعضی از محصولات مانند گندم در بیشتر استان ها به عمل می آید. اما بعضی محصولات دیگر مانند خرما، برنج و انگور در بعضی مناطق رشد می كنند. مثلاً برنج در جایی به دست می آید كه آب فراوان داشته باشد و خرما در آب و هوای گرم به دست می آید.
نوشیدنی ها:
بعضی از گیاهان به صورت دم كرده و نوشیدنی مصرف می شوند مانند چای، و قهوه؛ و بعضی از محصولات دیگر را برای خوش طعم كردن غذا استفاده می كنیم مانند انواع ادویه ها كه بیشتر در كشورهای گرم و مرطوب به دست می آید.
داروها:
مردم از زمان های دور، بعضی گیاهان را به دلیل اثرات داروئی آنها مصرف می كردند. مانند خاكشیر یا دانه به. امروزه هم از گیاهان دارویی استفاده های بسیاری می شود. 
رنگ ها:
گیاهان در صنایع رنگرزی هم استفاده می شوند. رنگرزی در استان هایی كه قالیبافی دارند رواج دارد كه برای رنگ كردن پارچه یا پشم به كار می رود.
از چوب برای تهیه میز، تخته، پنجره و سایر وسایل استفاده می كنند.
  پرسش های بخش 3
1- كار مبارزه با آفت ها، همیشه و در همه دوران زندگی آنها مؤثر است.

درست
نادرست

  2- بیشتر كشاورزان برای شخم زدن زمین های پهناور از تراكتور استفاده می كنند.

درست
نادرست

  3- كار كشاورزی یعنی پرورش دادن گیاهان مفید

درست
نادرست
  4- پرندگان كوچك در خوردن حشرات مزاحم و آفت ها مؤثر هستند.

درست
نادرست
  پررسش های تشریحی:
1-وقتی می خواهیم زمین را برای كاشتن آماده كنیم ابتدا چه عملی را انجام می دهیم؟

ابتدا زمین را شخم می زنیم. 
  2- برای كاشت یك گیاه باید چه كاری انجام داد؟

ابتدا باید زمین را برای كشت آماده كرد و شخم زد. بعد دانه ها را پاشید و سپس زمین را آبیاری كرد. مرحله بعدی در آوردن گیاهان هرز از داخل زمین است تا زمانی كه به رشد كامل خود برسد.

  3- اصلی ترین غذای انسان را چه گیاهانی تشكیل می دهند؟

گندم، برنج، سیب زمینی
  4- یاد گرفتن كشاورزی چه اثری در زندگی انسان داشت؟

توانست محصول بیشتری تولید كند و برای زمستان خود غذا ذخیره كند. دیگر مجبور نبود تمام قسمت های گیاه را بخورد. بلكه از هر گیاهی قسمت های مفید را می خورد.
  5- آیا استفاده زیاد از تراكتور برای زمین های كشاورزی پهناور مضر است؟

بله. چون تراكتور عمیقاً جای خاك را عوض می كند و خاك های سطح رویی كه مواد غذایی بیشتری دارند به سطح زیرین انتقال پیدا می كنند. استفاده زیاد از تراكتور برای زمین مفید نیست.

  6- كدام محصول را حتماً باید با كشت آبی زیاد نمود؟

برنج
  7- چه محصولاتی در ناحیه كوهستانی بیشتر رشد می كنند؟

گردو، بادام، درختان میوه

  8- ادویه در چه نوع آب و هوایی به دست می آید؟

گرم و مرطوب
  9- چه گیاهانی را می شناسید كه مصرف دارویی و رنگرزی دارند؟

دارویی: اوكالیپتوس، گل ختمی، گل بنفشه، نعناع
رنگرزی: حنا، گردو، انار، پوست پیاز، روناس

بخش 4 - جانوران بی مهره

دانستید كه جانوران را به دو دسته مهره داران و بی مهرگان تقسیم می كنیم.
جانوران مهره دار:
مانند ماهی ها، دوزیستان، پرندگان و غیره كه بدنشان دارای اسكلت از جنس استخوان است.
جانوران بی مهره:
جانورانی هستند كه در بدنشان اسكلت استخوانی وجود ندارد. بی مهرگان دسته بزرگی از جانوران را تشكیل می دهند مانند مرجان ها، نرم تنان، خارتنان و حشرات و … 
كرم ها و بند پایان:
گروه كرم ها و بندپایان گروه بسیار بزرگی از بی مهرگان هستند كه دانشمندان آنها را به طبقات كوچك تر تقسیم كرده اند. كرم ها از لحاظ شكل به سه گروه تقسیم می شوند:
1- كرم های پهن
2- كرم های لوله ای
3- كرم های حلقوی
كرم های پهن :
مانند كرم كدو، بدنشان از قطعه های پهن تشكیل شده است. یك نوع از كرم كدو در روده انسان زندگی می كند و به این موجود كه غذای مورد نیاز خود را از بدن موجود زنده دیگر می گیرد، انگل می گوئیم.
كرم های لوله ای :
مانند آسكاریس بدن باریكی دارند. كرم آسكاریس در داخل روده انسان زندگی می كند و در همانجا تخم ریزی می كند. تخم ها همراه مدفوع از روده خارج شده و محیط را آلوده می كنند. تخم آسكاریش از راه سبزیجات نشسته و آب آشامیدنی آلوده به بدن منتقل می شوند.
یكی دیگر از كرم های لوله ای انگل كرمك است. كرمك در انتهای لوله گوارش كودكان رشد می كند و باعث خارش شدید می شود.
كرم های حلقوی :
بدن این كرم ها از حلقه های زیادی درست شده است. مانند كرم خاكی. این كرم برای یافتن غذا در خاك حركت می كند و برای باغچه و زمین كشاورزی مفید است زیرا خاك را جابه جا می كند و هوا را به ذرات خاك می رساند.
بندپایان:
بندپایان شامل حشرات، عنكبوت ها، خرچن گها و هزارپاها می باشند. نمونه هایی از بندپایان در جنگل، دریا و حتی خانه ها یافت می شود مانند مورچه، پروانه، خرچنگ، هزارپا و … بندپایان فراوان ترین گونه جانوران بی مهره هستند.
حشرات 6 پا دارند. عنكبوت ها 8 پا دارند. بعضی سمی و بعضی غیر سمی اند. خرچنگ ها در آب زندگی می كنند پوشش خارجی بدن آنها سفت است. بعضی خرچنگ ها خوراكی هستند. هزارپاها بعضی علف خوار و بعضی گوشتخوارند. هزارپای گوشتخوار، سمی است.

پرسش های بخش 4

جالی خالی را با كلمات مناسب پر كنید:
1- به جانورانی كه در بدن آنها اسكلت استخوان وجود نداشته باشد بی مهره می گویند.
2- به موجود زنده ای كه غذای خود را از بدن موجود زنده دیگر می گیرد انگل می گویند. 
3- نرم تنان در گروه جانوران بی مهره قرار دارند.
4- هشت پا یك جانور بی مهره دریایی است كه به گروه بزرگ تر بی مهرگان تعلق دارد و به گروه كوچك تر نرم تنان.
5- عروس دریایی بی مهره ای از جنس مرجان ها است.
6- حشرات بدنشان از 3 قسمت سر و سینه و شكم تشكیل شده، 2 شاخك و 6 پا دارند.
7- كرم كدو از نوع كرم های پهن و كرم خاكی از نوع كرم های حلقوی است.
   پرسش های تشریحی:
1- چه تفاوت مهمی در میان جانواران مهره دار و بی مهره وجود دارد؟

جانوران مهره دار دارای اسكلتی از جنس استخوان هستند و جانوران بی مهره در بدن خود فاقد این اسكلت استخوانی می باشند.
  2- بدن بی مهرگان ساده تر است یا مهره داران؟

بی مهرگان
  3- انواع گروه های بی مهرگان را نام ببرید؟

اسنفج ها، مرجان ها، نرم تنان، خارتنان، كرم ها، بندپایان
  4- مرجان ها چه شباهت هایی با اسفنج ها دارند؟

هردو گروه در كف دریاها زندگی می كنند و بعضی از گونه های هر یك حركت دارند.
  5- تخم كرم كدو چگونه از گاو به انسان منتقل می شود؟

مدفوع آلوده انسان علف هایی را كه گاو می خورد آلوده می كند و تخم كرم در بدن حیوان به نوزاد تبدیل می شود و زنده می ماند و با خوردن چنین گوشتی نوزاد كرم كدو به انسان و روده او منتقل شده تبدیل به كردم كدو می شود.
   6- كرم آسكاریس چه می خورد؟

غذای گوارش یافته را می خورد.
   7- فرق پوشش بدن حلزون با بدن صدف چیست؟

پوشش بدن حلزون حفره ای است و پوشش بدن صدف دوكفه ای است.
   8- حشرات چه خصوصیات مشتركی دارند؟

همگی 6 پا و 2 شاخك دارند و بدنشان از سه قسمت تشكیل شده است.
   9- كدام گروه از بی مهرگان به هیچ گروه دیگری شبیه نیستند؟

خارتنان
  10- چند نوع از خارتنان را نام ببرید؟

توتیا و ستاره دریایی
  11- اگر قبل از مصرف سبزی آن را ضد عفونی نكنیم، كدام بیماری انگلی در انتظار ماست؟

به انگل آسكاریس مبتلا می شویم.
  12- یك نوع خرچنگ خوراكی را نام ببرید؟

میگو

بخش 5 - مخلوط ها

مخلوط چگونه تشكیل می شود؟
وقتی دو یا چند ماده مختلف با یكدیگر به ترتیبی بیامیزند كه ما بتوانیم آنها را از هم جدا كنیم و هر ماده ای خاصیت خود را حفظ كند، مخلوط تشكیل شده است.
در مخلوط ممكن است مواد مخلوط شونده همگی جامد، مایع و یا گاز باشند، یا یكی از مواد جامد و دیگری مایع باشد مثل نمك و آب كه مخلوط آب نمك درست می كنند.
هوای اطراف ما كه گازی شكل است مخلوطی از گازهای مختلف است. بسیاری از خوراكی ها نیز به صورت مخلوط مصرف می شوند.
در یك مخلوط، هر ماده تمام خاصیت های خود را حفظ می كند.
مخلوط های یكنواخت (محلول): 
وقتی یك حبه قند را در آب می اندازید، ذره های قند از هم جدا می شوند و در بین ذره های آب قرار می گیرند و مخلوط یكنواخت درست می كنند. در نتیجه قند در آب حل می شود. به این نوع مخلوط، محلول می گوئیم.
ماده حل شونده و ماده حلال:
اگر یك قاشق شكر را در آب بریزید و هم بزنید، شكر در آب حل می شود. در این محلول به شكر ماده حل شونده و به آب ماده حل كننده یا حلال می گویند. محلول شكر در آب یك محلول جامد در مایع و محلول الكل در آب محلول مایع در مایع است.
در محلول ها، ماده حل شده، خود به خود از حلال جدا نمی شود.

پرسش های بخش 5

1- كدامیك از مخلوط های زیر محلول است؟
روغن در آب
نفت و آب
نمك و آب
نشاسته و آب
2- كدامیك از مخلوط های زیر محلول مایع در مایع است؟
آب و روغن زیتون
آب و آبلیمو
آب و نشاسته
آب و اكسیژن
3- آب داغ چه نوع محلولی است؟
جامد در مایع
مایع در مایع
جامد در جامد
گاز در مایع
4- بهترین راهی كه می توانیم بفهمیم یك مخلوط، محلول است یا نه چیست؟
جوشانیدن
از صافی رد كردن
بی حركت در جایی قرار دادن
باهم زدن
5- در لیوان شیر یك حبه قند انداختیم و هم زدیم در این محلول به شیر چه می گویند؟
حلال
حل شونده
مخلوط
محلول
  پرسش های تشریحی:
1- مخلوط چیست؟

وقتی دو یا چند ماده با هم بیامیزند و ما بتوانیم به راحتی آنها را جدا كنیم آن مواد با هم مخلوط شده اند، در مخلوط، مواد خواص خود را از دست نمی دهند.
  2- آیا می توانیم روغن مایع و آبلیمو را مایع در مایع بدانیم؟ چرا؟

خیر، زیرا این دو مایع در یكدیگر حل نمی شوند و مایع در مایع یك نوع محلول است.
  3- به ماده ای كه مواد دیگر را در خود حل می كند چه می گویند؟

حلال
  4- چگونه می فهمیم دو ماده مایع كه با هم آمیخته شده اند مخلوط هستند یا محلول؟

در صورتی كه دو مایع به طور یكنواخت دیده شوند و پس از مدتی كه ساكن می مانند از هم جدا نشوند، محلول هستند و اگر یك مایع در مایع دیگر به صورت معلق دیده شود، مخلوط است كه پس از ساكن ماندن به تدریج از هم جدا می شوند.
  5- مخلوطی نام ببرید كه از دو ماده جامد تشكیل شده باشد؟

شكر و عدس، نخود و لوبیا
  6- مخلوطی از یك ماده جامد و یك مایع نام ببرید كه محلول نباشد؟

شن و آب
  7- هوا یك مخلوط است یا تركیب؟

مخلوط است.
   8- در یك محلول آب شیرین آیا مزه سطح مایع با ته مایع با هم فرق دارد؟چرا؟

نه، زیرا ذره های قند به آرامی از هم جدا شده و در بین ذره های آب قرار گرفته و مخلوط یكنواختی به دست آمده یعنی قند در آب حل شده.
   9- در محلول مواد چگونه پراكنده می شوند؟

به طور یكنواخت پراكنده می شوند.
  10- آیا در محلول همه موادی كه وجود دارند دیده می شوند؟

خیر، ماده حل شونده دیده نمی شود.
  11- چرا در هوا هیچ یك از مواد تشكیل دهنده را نمی بینیم؟

زیرا همگی گاز هستند.

بخش 6 - نور و بازتابش

نور انرژی است كه به كمك آن می توانیم اجسام را ببینیم. به موادی كه از خود نور تولید می كنند چشمه نور می گوئیم. نور از همه اجسام عبور نمی كند. اما اجسامی مانند شیشه، آب و هوا نور را از خود عبور می دهند كه به آنها شفاف می گوئیم.
اما اجسامی كه نور را از خود عبور نمی دهند، مانند چوب و سنگ اجسام كدر نامیده می شوند. هرچه سطح یك جسم هم صاف تر باشد، باز تابش نور آن هم بیشتر است.
تصویر هر جسم در آینه تخت اندازه همان جسم است. اگر نور به آینه برخورد كند، باز می گردد كه به این پدیده بازتابش نور می گوئیم. هر چه زاویه بین دو آینه تخت كمتر شود، تعداد تصاویر بیشتر است. نور در هنگام برخورد به آینه صاف، بازتاب منظم دارد و در صورت برخورد به سطح ناصاف مثل مقوی، بازتابی نامنظم دارد. وقتی نور به جسمی بر می خورد، قسمتی از آن باز می گردد و به چشم ما بر می گردد و همین نور بازتاب شده باعث دیدن آن جسم توسط ما می شود.
جسمی كه به رنگ سیاه باشد، نور را تقریباً بازتاب نمی دهد. با آینه می توانیم تصویر چیزهایی را كه به طور مستقیم نمی توانیم ببینیم را مشاهده كنیم. مانند راننده اتومبیل كه به كمك آیند پشت خود را می بیند.
آینه ها بر سه نوع هستند :
1- آینه تخت
2- آینه فرو رفته
3- آینه بر آمده
در آینه فرو رفته تصویر بزرگ تر از جسم و در آینه برآمده تصویر كوچك تر از جسم منعکس می شود.
در زیردریائی ها برای دیدان اجسام در سطح آب از چشم زیردریایی استفاده می كنند، كه پریسكوپ نام دارد.
كوره آفتابی هم وسیله ای است كه از یك آینه فرو رفته بسیار بزرگ تشكیل شده است و برای استفاده از انرژی گرمایی خورشید به كار می رود. تصویر ما در درون یك قاشق به صورت وارونه و كوچك تر از خودمان می افتد و تصویر ما در پشت قاشق مستقیم و بزرگ تر به نظر می رسد.

  پرسش های بخش 6
1- در كدامیك از مكان های زیر آینه بر آمده استفاده می كنند؟

خیاطی
آرایشگاه ها
سرپیچ های جاده ها
كوره آفتابی

  2 - كدامیك از موارد زیر در بازتابش نور مؤثر نیست؟

صافی اجسام
زبری اجسام
كلفتی اجسام
رنگ اجسام
  3 - در كدامیك از مواد زیر نور عبور نمی كند؟

هوا
آب
آینه
شیشه

  4 - در پریسكوپ از چه آینه ای استفاده می شود؟

تخت
فرورفته
برآمده
كروی
  5- هر قدر زاویه بین دو آینه را بازتر كنیم تعداد تصویرها ….... می شود.

بیشتر
كمتر
تفاوتی ندارد
بزرگ تر
  6 - كوره آفتابی به چه منظور ساخته می شود؟

برای گرم كردم محیط
برای تفریح و سرگرمی
برای بهتر دیدن خورشید
برای استفاده از انرژی گرمایی خورشید

  پرسش های تشریحی:
1- نور چیست؟ و چه خواصی دارد؟

یك نوع انرژی است كه حركت می كند و موجب دیدن اجسام می شود.
  2- بازتابش نور چیست؟

وقتی نور به جسمی برخورد می كند و برگشت پیدا می كند، به این پدیده بازتابش نور می گوئیم.
   3- چه اجسامی پس از بازتابش نور، تصویر تولید می كنند؟

اجسامی كه سطح آنها صاف است مثل آینه و فلزات براق. در آب و شیشه هم تصویر ایجاد می شود.
   4- جسمی در فاصله 20 سانتی متری آینه قرار دارد. فاصله جسم تا تصویر چقدر است؟

فاصله جسم تا تصویر دو برابر فاصله جسم تا آینه است یعنی 40 سانتی متر.
   5- وقتی آینه به صورت فرو رفته باشد، چه تغییری می كند؟ و برای چه كارهایی از آینه فرو رفته استفاده می شود؟

تصویر بزرگ تر می شود. وقتی بخواهند تصویر را بزرگ تر نشان دهند مثل عمل جراحی

  7- برای افزایش نور و گرما از چه نوع آینه ای استفاده می كنیم؟

آینه فرو رفته
   8- برای آنكه جسمی دیده شود چه شرایطی لازم است؟

باید نور به طور كامل بازتاب نماید

  9- در گذشته انسان ها چگونه تصویر خود را می دیدند؟

در سنگ های صاف و صیقلی

بخش 7 - الكتریسیته

انرژی الكتریسیته، انرژی است كه برای نور، حركت، گرما و روشنایی ایجاد می كند. از انرژی الكتریسیته در وسایلی مانند پنكه، شوفاژ، اطو، سماور برقی، لامپ، پلوپز و چرخ گوشت استفاده می كنیم. ما حتی از الكتریسیته صدا نیز تولید می كنیم. وقتی شما زنگ در را به صدا در می آورید، در اثر حركت سریع و پیوسته الكتریسیته، این انررژی به صدا تبدیل شده است.
مدار الكتریكی چیست؟ 
وقتی لامپ خانه را روشن می كنید با استفاده از كلید برق، الكتریسیته را به داخل لامپ می فرستید و روشنایی ایجاد می شود و یا قسمتی سیم و لامپ را به باتری متصل می كنیم، الكتریسیته از باتری به وسیله سیم جاری می شود و پس از روشن كردن لامپ از سیم دیگری به باتری باز می گردد و این خود یك مدار الكتریكی است.
رسانا و نارسانا: 
چیزهایی مثل میخ آهنی و سیم مسی كه الكتریسیته از آنها می گذرد رسانا نام دارند. به چیزهایی مثل چوب، پلاستیك و شیشه كه الكتریسیته از آنها نمی گذرد نارسانا نام دارد. 
مدار متوالی و مدار موازی: 
وقتی مدار بسته شود، الكتریسیته جاری می شود. در این صورت وقتی می خواهیم دو لامپ را به یك باتری وصل کنیم و دو لامپ هم به یكدیگر وصل شوند، در این صورت می گوئیم لامپ ها به صورت متوالی بسته شده اند. در بستن متوالی جریان، برق ابتدا از یك لامپ عبور می كند و سپس به لامپ دیگر می رود.
اگر بخواهیم قطب مثبت و منفی را به هر دولامپ وصل كنیم هر لامپ جداگانه به دو سر باتری وصل می شود. در این صورت لامپ ها به صورت موازی بسته شده اند. به این ترتیب جریان برق همزمان به هر دو لامپ وارد می شود و نور ضعیف تر به چشم می رسد.
به هم بستن باتری ها:
می توانیم با استفاده از دو یا چند باتری مدار الكتریكی تشكیل دهیم. در این صورت چون مقدار الكتریسیته بیشتری جاری می شود، نوری كه لامپ ایجاد می گردد بیشتر می شود.

  پرسش های بخش 7
1- كدامیك از وسایل زیر رسانا است؟

چوب
فرش
پتو
آهن

  2- كدامیك از اجسام زیر نارسانا است؟

بدن انسان
آهن
چوب خیس
پلاستیك
  3- اگر در منزل شما لامپ آشپزخانه بسوزد، بقیه لامپ ها:

خاموش می شوند
روشن می مانند
می سوزند
پر نورتر می شوند
  4- در كدامیك از وسایل زیر از انرژی الكتریسیته برای تولید گرما استفاده می شود؟

جارو برقی
ریش تراش
تلویزیون
پلوپز
  5- در كدامیك از وسایل زیر الكتریسیته به حركت تبدیل می شود؟

همزن برقی
چراغ مطالعه
اتو
سماور برقی
  پرسش های تشریحی:
1- الكتریسیته چگونه جریان می یابد؟

وقتی مدار بسته باشد
  2- به چه اجسامی رسانا می گوئیم؟

اجسامی كه جریان الكتریسیته از این اجسام عبور كند مانند سیم مسی و آب.
   3- چه موادی نارسانا هستند؟

به اجسامی كه جریان الكتریسیته از آنها عبور نكند، مواد نارسانا گفته می شود مانند چوب.
   4- مدار چگونه تشكیل می شود؟مدار به چند طریق بسته می شود نام ببرید؟

وقتی الكتریسیته جریان پیدا كند. در صورتی كه مدار ساده نباشد به دو طریق موازی و متوالی بسته می شود.
   6- در چه صورت، مدار در لامپ نور بیشتری تولید می كند؟

وقتی مدار به صورت متوالی بسته می شود نور اولین لامپ بیشتر و دومی كمتر می شود. در موازی نور هردو لامپ یكسان و كمتر می شود.
   7- آیا برای سیم كشی منزل می توان از مدار متوالی استفاده كرد؟ چرا؟

خیر چون در این صورت با سوختن یا قطع كردن جریان در یك وسیله الكتریكی، سایر وسایل الكتریكی نیز خاموش می شوند.
   8- فرق مدار بسته و باز چیست؟

در مدار بسته الكتریسیته جاری می شود و در مدار باز الكتریسیته قطع می شود.
  9- كلید چه اثری در تشكیل مدار دارد؟

كلید مدار را قطع و وصل می كند.
   10- در اسباب بازی ها و رادیو ها، باتری ها را چگونه قرار داده اند؟

قطب منفی به مثبت و قطب مثبت به منفی

بخش 8 - آهن ربا

آهن ربا قطعه ای است كه ذرات آهن و فولاد را به خود جذب می كند. به آهنربا مغناطیس هم می گوئیم. می توان گفت هر جسمی كه خاصیت آهن ربایی داشته باشد دارای خاصیت مغناطیسی است.
كره زمین نیز دارای دو قطب اصلی شمال و جنوب است كه برای تشخیص این قطب ها قطب نما ساخته شده و جهت یابی می كنند.
هر آهن ربا دو سر دارد كه به هر یك از سرهای آن قطب گفته می شود. قطبی از آهن ربا كه به سمت شمال قرار می گیرد قطب شمال نامیده می شود كه با علامت
N نمایش داده می شود. قطب دیگر آهن ربا كه به سمت جنوب قرار می گیرد، قطب جنوب نامیده می شود كه باعلامت S مشخص می شود.
كره زمین در اطراف خود میدان مغناطیسی وسیعی تولید می كند و عقربه قطب نما كه خود خاصیت آهنربایی دارد، در میدان مغناطیسی زمین خود به خود در جهت شمال و جنوب كره زمین می ایستد.
هرگاه قطعه ای آهن را از یك جهت به آهنربایی بكشیم، قطعه آهنی نیز آهن ربا می شود.
وقتی ذرات ریز آهن یا سنجاق های ریز جذب آهن ربا می شوند مشاهده می كنیم که دو سر آهن ربا مقدار بیشتری آهن یا سنجاق به خود جذب نموده اند.
اگر دو آهن ربا را به هم از طرف قطب های هم نام آنها (مثلاً قطب
S) به هم نزدیك كنیم به یكدیگر جذب نمی شوند و بر عكس اگر از طرف دو قطب غیر همنام (مثلاً S و N) به هم نزدیك شوند، همدیگر را جذب خواهند كرد. 
آهن ربای الكتریكی: 
قطعه سیم روكش دار را دور یك میخ ببندید و دو سر سیم را به دو سر یك باتری وصل كنید. حالا اگر میخ های كوچك یا براده های آهن را به میخ نزدیك كنیم جذب میخ می شوند. به این میخ كه خاصیت آهن ربایی پیدا كرده آهن ربای الكتریكی می گوئیم.
هرچقدر مقدار سیم ها بیشتر باشد، آهن ربای قوی تری درست می شود و در صورت قطع جریان برق میخ. خاصیت آهن ربایی را از دست می دهد. با كمك آهن ربای الكتریكی می توان قطعات بزرگ آهنی را جابه جا كرد مانند جرثقیل.

  پرسش های فصل 8

جای خالی را با كلمات مناسب پر كنید.
1- هر آهن ربا 2 قطب دارد.
2- قطب شمال آهن ربا را با علامت 
N نشان می دهند.
3- در آهن ربا قطب های همنام یكدیگر را جذب نمی كنند.
4- قطب شمال آهن ربا، قطب جنوب آهن ربای دیگر را جذب می كند.
5- اگر سرهای دو آهن ربا قطب
N و S باشند، در صورت نزدیك شدن به هم، یكدیگر را جذب می كنند.
6- عقربه قطب نما خود یك آهن رباست.
7- به كمك سیم، باتری و میخ می توان آهن ربای الكتریكی ساخت.
  پرسش های تشریحی:
1- با در نظر گرفتن شمال و جنوب كره زمین عقربه قطب نما چگونه قرار می گیرد؟

  2- دو قطب آهن ربا همیشه رو به كدام سمت می ایستد؟ چرا؟

رو به شمال و جنوب كره زمین، چون در میدان مغناطیسی كره زمین تحت خاصیت آهن ربایی زمین قرار می گیرند.
   3- وقتی دو قطب غیر همنام را به هم نزدیك می كنیم چه اتفاقی می افتد؟

همدیگر را جذب می كنند.
   4- چه قسمت هایی از آهن ربا، آهن بیشتری را به خود جذب می كند؟

دو سر آهن ربا
   5- چگونه می توان آهن ربای الكتریكی قوی تری ساخت؟

با افزایش سیم پیچ ها
  6- چند وسیله نام ببرید كه در آنها آهن ربای الكتریكی به كار رفته باشد؟

جرثقیل، زنگ اخبار خانه ها و …
  7- از قطب نما برای انجام چه كاری استفاده می شود؟

برای تشخیص قبله و تعیین جهت های اصلی شمال و جنوب
   8- جرثقیل الکتریکی چگونه كار می كند؟

وقتی اهرم جرثقیل خاصیت آهن ربایی پیدا می كند، قطعات بزرگ آهنی را جابه جا می كند.
  9- چگونه به كمك یك آهن ربا كه قطب هایش معلوم است قطب های آهن ربای دیگر را می شناسیم؟

معلوم غیآهن ربا را به آهن ریایی كه قطب هایش معلوم است نزدیك می كنیم اگر جذب هم شوند قطب ها با قطب آهن ربای همنام است.

بخش 9 - سنگ ها

سنگ ها ازجمله موادی هستند كه در همه جای كره زمین وجود دارند. روی زمین، در رودخانه ها، كوه ها و كف دریاها و داخل زمین هم سنگ وجود دارد. سنگ ها انواع متفاوتی دارند. بعضی زبر و بعضی دیگر صاف هستند. بعضی درشت و برخی كوچك. بعضی از سنگ ها به علت استحكام فراوان، سال ها به شكل بناهای تاریخی باقی می مانند.
سنگ های رسوبی:
بعضی از سنگ ها بر اثر ته نشین شدن مواد داخل آب به وجود می آیند. رودها مقدار زیادی مواد را با خود به دریاها و دریاچه ها می برند. این مواد به دلیل سنگینی به ته دریا می روند. روی هم قرار می گیرند و پس از سفت شدن سنگ هایی را به وجود می آورند كه به آنها سنگ های رسوبی گفته می شود. سنگ های رسوبی لایه لایه اند كه رنگ یا جنس هر لایه با لایه دیگر متفاوت است. سنگ های رسوبی در كوه های البرز و زاگرس به فراوانی یافت می شوند. ریگ، شن و سنگ های آهكی نمونه هایی از سنگ های رسوبی هستند.
سنگ های آذرین:
گروه دیگری از سنگ ها بر اثر سرد شدن مواد بسیار داغ به وجود آمده اند كه قبلاً در زمین بوده اند. دمای اعماق زمین زیاد است و بعضی سنگ ها را ذوب می كند. این سنگ ها در زیر یا سطح زمین دوباره سرد می شوند و سنگ هایی را به وجود می آورند كه به آنها آذرین می گویند.
سنگ های كوه هایی مانند دماوند و الوند از نوع آذرین است. سنگ های آذرین از بلورهای ریز یا درشت تشكیل شده اند.
سنگ های دگرگون شده:
بعضی از سنگ های رسویی یا آذرین اگر مدت زیادی در اعماق زمین بمانند، باید فشار و گرمای زیادی را تحمل كنند. این سنگ ها مانند آجر پخته می شوند و شكل قبلی خود را از دست می دهند و به همین دلیل به آنها سنگ های دگرگون شده می گویند. (مانند سنگ مرمر)
سنگ ها از چه ساخته شده اند؟
همه سنگ ها از یك یا چند كانی به وجود آمده اند. كانی چیست؟ مغز مداد شما یك كانی است. گچی كه با آن می نویسید، پنجره های فلزی و حتی نمكی كه با غذا می خورید یك كانی است. بعضی كانی ها مانند نمك به همان شكل خود قابل استفاده اند. اما بعضی دیگر این گونه نیستند بلكه سنگ معدن بعضی كانی ها مانند فلزات را برای به دست آوردن مواد مورد نیاز كاملاً

 


  نویسنده : الهی بخش سپاهی ׀ تاریخ : یکشنبه 20 بهمن 1392׀ نظرات


 
CopyRight 2009 , margook.Mihanblog.Com , All Rights Reserved
Powered By Mihanblog | Template By : Kashkul.Com - P30Temp.Co.Cc